Jakie zmiany wprowadziła reforma programu Czyste Powietrze w 2026 roku?
Program Czyste Powietrze od 31 marca 2026 roku funkcjonuje w zreformowanej odsłonie, mającej na celu lepsze ukierunkowanie wsparcia na gospodarstwa domowe zagrożone ubóstwem energetycznym. Reforma ta zaostrzyła zasady bezpieczeństwa programu i zwiększyła rolę gmin jako operatorów, którzy wspierają wnioskodawców w procesie składania i rozliczania wniosków.
Kluczowym elementem wprowadzonym w 2026 roku jest obowiązkowy audyt energetyczny, który pomaga dokładnie określić zakres niezbędnych prac termomodernizacyjnych oraz wymianę źródeł ciepła. Po zakończeniu inwestycji właściciele powinni dysponować świadectwem charakterystyki energetycznej, które dokumentuje osiągnięty efekt energetyczny.
Ważnym aspektem reformy jest podział wsparcia na poziomy zależne od dochodu na osobę w gospodarstwie domowym. Wysoki poziom dofinansowania, sięgający do 70% kosztów kwalifikowanych, przysługuje gospodarstwom o dochodzie do 2 250 zł na osobę lub 3 150 zł w przypadku gospodarstwa jednoosobowego. Dzięki temu program celuje w realną pomoc tym, którzy najbardziej jej potrzebują.
Co zmieniło się w programie od 20 lipca 2026 roku?
Od 20 lipca 2026 roku weszły w życie kolejne zmiany, które przede wszystkim ułatwiają dostęp do programu dla niektórych grup właścicieli nieruchomości oraz zwiększają stawki dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne. Zmiany te dotyczą jedynie wniosków składanych po tej dacie, co oznacza, że wcześniejsze zgłoszenia rozpatrywane są według poprzednich zasad.
Nowe regulacje przewidują wydłużenie czasu rozliczania zaliczki z 120 do 180 dni, co ma ograniczyć ryzyko dla beneficjentów wynikające z opóźnień w realizacji robót przez wykonawców. Ponadto rozszerzono katalog osób uprawnionych do potwierdzania wykonania niektórych prac, co może znacznie ułatwić kompletowanie dokumentacji niezbędnej do rozliczenia dotacji.
Jednym z istotnych złagodzeń jest również modyfikacja zasady dotyczącej trzyletniego okresu posiadania nieruchomości, który jest wymogiem udziału w programie. W nowych przepisach przewidziano wyjątki, takie jak nabycie udziału, darowizna czy dożywocie od osób będących wstępnymi, przy czym szczegółowe warunki i wymagany czas posiadania należy sprawdzić w aktualnym regulaminie programu.
Jakie zmiany są zaplanowane na 2027 rok?
Wstępne plany zmian na 2027 rok obejmują dalszą reformę systemu finansowego programu, ze szczególnym naciskiem na osoby zagrożone ubóstwem energetycznym. Jednym z omawianych kierunków jest wprowadzenie tzw. ścieżki bankowej, która może umożliwić korzystanie z programowego wsparcia finansowego w oparciu o współpracę z instytucjami bankowymi.
Od 1 stycznia 2027 roku planowane jest również wycofanie wsparcia dla ogrzewania elektrycznego, z wyjątkiem pomp ciepła. Oznacza to, że inwestycje w inne elektryczne źródła ciepła nie będą już kwalifikowały się do dofinansowania, co wymaga uwagi przy planowaniu przyszłych wymian systemów grzewczych.
Na co zwrócić uwagę przed przystąpieniem do programu?
Przed rozpoczęciem inwestycji w ramach programu Czyste Powietrze kluczowe jest, aby właściciele dokładnie sprawdzili, czy planowane urządzenia i materiały spełniają wymogi programu, w tym ewentualne wymagania Listy Zielonych Urządzeń i Materiałów. Niezbędne jest również zweryfikowanie, czy konkretne prace kwalifikują się do wsparcia w aktualnym naborze, gdyż zasady i katalog dofinansowanych działań mogą ulegać zmianom.
W praktyce program wymaga przejścia kilku etapów: od oceny potrzeb budynku poprzez audyt energetyczny, przez dobór odpowiednich prac i urządzeń, aż do złożenia wniosku, realizacji inwestycji oraz rozliczenia efektu energetycznego. Audyt energetyczny pozwala ustalić priorytety działań, a termomodernizacja zmniejsza zapotrzebowanie budynku na ciepło, co pozwala lepiej dopasować źródło ogrzewania do rzeczywistych potrzeb.
Równie ważne jest korzystanie z pomocy operatorów programu działających przy gminach lub funduszach, którzy mogą wspierać wnioskodawców w przygotowaniu dokumentacji i rozliczeniu dotacji. Szczególnie osoby wymagające dodatkowego wsparcia mogą dzięki temu łatwiej przejść przez procedurę i uniknąć błędów formalnych.
Jakie wsparcie finansowe oferuje program i jak zmieniły się stawki?
Program dysponuje znaczącym budżetem – w nowym naborze uruchomionym 31 marca 2026 roku przeznaczono 10 mld zł bezzwrotnych środków z Funduszu Modernizacyjnego. Do 20 lutego 2026 roku łącznie złożono ponad 1,1 mln wniosków, a do września 2026 roku podpisano niemal milion umów o wartości 36,2 mld zł, z czego wypłacono ponad 22,8 mld zł.
Po zmianach z 20 lipca 2026 roku stawki dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne zostały podniesione, co zwiększa atrakcyjność programu. Niestety nie ma pełnej, publicznie dostępnej tabeli nowych kwot, dlatego właściciele powinni zawsze sprawdzać aktualne limity oraz poziomy dofinansowania, które zależą od dochodu oraz zakresu realizowanych prac.
W naborze po lipcu 2026 roku złożono około 5,5 tys. wniosków na kwotę około 360 mln zł, co pokazuje rosnące zainteresowanie i adaptację do nowych zasad. Warto podkreślić, że program oferuje wsparcie na wymianę nieefektywnych źródeł ciepła oraz kompleksową termomodernizację, co przekłada się na realne obniżenie kosztów ogrzewania i poprawę jakości powietrza.
Dlaczego program Czyste Powietrze jest ważny dla budujących domy murowane?
Budowa domu w technologii murowanej często wiąże się z wysokimi wymaganiami dotyczącymi efektywności energetycznej. Właściwe zaplanowanie inwestycji pod kątem termomodernizacji i nowoczesnych źródeł ciepła ma kluczowe znaczenie zarówno dla komfortu mieszkańców, jak i kosztów eksploatacji budynku.
Program Czyste Powietrze pozwala zminimalizować wydatki na wymianę systemów grzewczych oraz przeprowadzenie izolacji termicznej, co jest szczególnie istotne w przypadku domów murowanych, które często mają znaczny potencjał do poprawy efektywności energetycznej. Dzięki dofinansowaniu realizacja takich prac staje się bardziej dostępna, a inwestycja zyskuje na opłacalności.
Warto więc śledzić zmiany w programie i korzystać z aktualnych możliwości, aby zaplanować działania zgodnie z obowiązującymi wymogami i maksymalnie wykorzystać dostępne środki. Kompleksowe podejście do termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła to nie tylko korzyść ekonomiczna, ale również wkład w poprawę stanu środowiska i jakości powietrza, co ma znaczenie dla zdrowia mieszkańców i całej społeczności.
Źródła
- https://www.gov.pl/web/nfosigw/rozwijamy-program-czyste-powietrze-wprowadzamy-korzystne-zmiany
- https://czystepowietrze.gov.pl/efekty-programu/czyste-powietrze-w-liczbach
- https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/pytania-i-odpowiedzi/nowy-program-czyste-powietrze-obowiazujacy-od-31-marca-2025
- https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/jasne-zasady-i-stabilne-zrodlo-finansowania-nowa-odslona-programu-czyste-powietrze-juz-wkrotce
- https://gospodarka.dziennik.pl/finanse/artykuly/11320510,co-sie-dzieje-z-pieniedzmi-z-czystego-powietrza-nfosigw-podal-najno.html